BORN AGAIN IDEOLOGY

Religion, Technology, and Terrorism

Arthur Kroker

CTheory Books: Born Again Ideology: bai07
Date Published: 11/1/2006
www.ctheory.net/articles.aspx?id=546
Arthur and Marilouise Kroker, Editors

Table of Contents

1. Born Again Ideology

The New Protestant Ethic • Inauguration Day Blues & the Messianic Rapture of End Times • Redemptive Violence and Panic Insecurity • Rapture and the American Mind • Vampire Puritans

2. Twisted Strands: Covenant Technology and the American Mind

The (American) Spirit of Technological Innovation • Competing World (Techno) Philosophies: Software, Wetware and Hardware • Covenant Technology • America as a Shining Body Upon a Hill • The Double Helix • The American Republic of Bio-Power • Catastrophe and Rapture • Three Twisted Strands • USA: An Open, Closed or Flat Universe? • The New Puritans: Twisted Strands Take Root on American Soil • The Double Helix as American Identity

3. The New Biometric State

Strategies of Bodily Purification • The Biometric Subject • Slipping into the Bloodstream of the Body Politic • The State of Suspicion • The Seduction of Terrorism • Tactics of Stereotypy, Scapegoating and Ressentiment • Cold Security • Ideology, Terrorism & the Body • Globalizing the Biometric State • Bodies & Torture • Domesticating the Biometric State • The Rings of Saturn • When Technology Crashed to Earth

4. The End of the New American Century

The Quantum Dividend • Second-Order Globalization • Art of Warfare

5. The Cosmological Compromise

The Flat World of Technology Has Just Been Thrown a Religious Curve • Faith-Based IT • The Double Cone Theory of the Propagation of (Political) Light

6. About the Author

Sözü edilen bu ‘üçüncü alan’ özellikle felsefe, kültürel antropoloji ve kültürel çalışmalar disiplini içerisinde yer alan ve bir tür kültürel alaşımı(cultural bricolage) ifade eden farklı bir kavramsallaştırmadır. ‘Üçüncü kültür’ şeklindeki bu tür oluşumlar, aktif özneler tarafından farklı kültürel geleneklerden, kaynaklardan ve toplumsal söylemlerden alınan parçaların-resim sanatında kullanılan kolaj tekniğinde olduğu gibi-bir araya getirilmesi suretiyle yeni bir kültürel alaşımın oluşturulmasını ifade ederler. Guattari bu alanı, çeşitliliğin ve zenginliğin olduğu bir alan olarak tanımlar. Ona göre bu alanda tekillikler, farklılıklar, istisnalar ve azlıklar demokratik bir şekilde bir arada yer alabilirler. Siyahın beyazla, ‘iyi’nin ‘kötü’yle, ‘güzel” in ‘çirkin’le içerdekinin dışardakiyle ve öznenin ötekiyle bir araya geldiği alandır söz konusu olan (Guattari, 1989: 14). Kültürel alaşımın sergilendiği ‘üçüncü alan’, kendine özgü benliklere sahip öznelerin ve bireylerin yeşermesine olanak tanır. Aynışekilde, Deleuze ve Guattari’nin (1988) ürettikleri rizom (rhizome) sözcüğü de böyle bir olguyu anlatmak için kullanılmaktadır: Rizom: ‘kök-gövde’dir; bitkinin toprak altında kalan ve yatay olarak uzanan kök kısmıdır. Deleuze ve Guattari (1988: 25) yücelttikleri rizomatik oluşumu şu cümlelerle açıklarlar: 

Bir rizomun başlangıcı ya da sonu yoktur; her zaman ortadadır, şeylerin arasındadır, ara-oluştur, intermezzodur… Ağaç, ‘olmak’ filmi empoze eder, fakat rizomun dokusu ‘ve ve ve ‘ bağlacıdır Bu bağlacın olmak filmi sarsmak ve yerinden etmek ıçin yeterlı gucu vardır Nereye gidiyorsun? Nereden geliyorsun? Nereye yöneliyorsun? Bunlar tümüyle boş sorulardır Beyaz bir sayfa açmak, yeniden sıfırdan başlamak, bir başlangıç ya da bir temel aramak —bunların hepsi yanlış bir yolculuk ve hareket kavramı ima ediyor. . .Fakat Kleist, Lenze ve Büchner’de bir başka yolculuk ve hareket biçimi vardı. Ortadan sürdürmek, ortanın içinden geçmek, başlayıp bitirmek yerine gidip gelmek. Amerikan edebiyatı ve özellikle İngiliz edebiyatı bu rizomatik yönü çok büyük ölçüde ortaya koyar; şeylerin arasında nasıl hareket edileceğini biliyorlar, bir VE mantığı kuruyorlar, ontolojiyi başlarından atıyorlar, temellerle işleri kalmıyor ve başlangıçları ve sonlarıgeçersizleştiriyorlar. Pragmatiği (edimbilgisi) nasıl uygulayacaklarını biliyorlar. Orta hiçbir şekilde bir ortalama değildir; aksine şeylerin hız kazandığı yerdir. Şeyler arası, bir şeyden diğerine gidip gelen, yeri tespit edilebilir bir ilişkiyi göstermeyen bir düşey yöndür, birini ve ötekini süpüren bir verev hareket, kıyılarını aşındıran ve ortasında hız kazanan, başıveya sonu olmayan bir akıştır.

Deleuze ve Guattari’nin ‘orta’ olarak tanımladıklarıkonumlanma ‘arada kalmışlık hâli’ anlamına gelmez. Bin Yayla adlı kitaplarına da ismini veren bir yaylanın da ifade ettiği gibi zenginliklerin, yoğunlukların, titreşim kesişmelerin, alaşımların olduğu yerdir:

Bir yayla her zaman ortadadır, başta ya da sonda değil.

Bir rizom yaylalardan yapılmıştır, gelişimi bir bitiş noktasına doğru ya da dışsal bir sona doğru yönelmekten kaçınan, sürekli bir öz-titreşimli yoğunluklar bölgesi (Deleuze ve Guattari, 1988: 21-22).

Zaman zaman kendi anavatanlarına ve ‘misafir’ olduklarıtopraklara yabancı olduğu düşünülen diyasporik özneler, ‘gurbette’ yaşayanlar, yolları kendilerine memleket edinenler, göçmenler ve sığınmacılar gibi insanlar aslında bu yaylalarda, ortada, kendilerinin yarattığızengin kültürel coğrafyalarda yaşayan ve bu nedenle kendine özgü benliklere, kimliklere sahip olan insanlardır. ‘Orta’ veya ‘üçüncü alan’ olarak nitelenebilecek bu alanlar bizlere, bizim dışımızda ve bizden bağımsız olarak var olan ‘öteki’ ile, onu asimile etmeksizin ve sömürgeleştirmeye çalışmaksızın, eşitler-arası bir diyalog gerçekleştirme şansı verir.

Yukarıda verdiğimiz iki örnek Kartezyen çatışma düşüncesinin felsefe, kültürel antropoloji ve kültürel çalışmalar disiplinlerinde nasıl aşılabileceğine ilişkin farklıönermelere ilişkindir. Bu noktada, Levinas’a biraz daha kulak vererek bu çatışma alanından, üretkenliğin daha fazla olduğu yeni alana nasıl geçileceğine ilişkin yeni ipuçlarıedinmekte fayda var. Böylelikle, yukarıda da dile getirildiği gibi düalizmlerden yanı ikili düşüncelerden kaçınmanın yollarıdaha da belirginlik kazanabilir. Levinas, bizi karşıtlıkların çatışması temelinde ele alman ikili düşüncenin (dualism) tutsağı olmaktan kurtarmaya çalışır. Platon’un sadece ‘düşünce’ (idea) vardır derken altını çizdiği mutlak tekçi yaklaşıma, Decartes ‘ruh ve beden’in varlığını iddia ederek ikili düşünce yaklaşımıyla karşı çıkmıştır. Decartes’ın sunduğu ‘olguların ve maddelerin kendi karşıtlıklarıyla var olabileceği tezi’ bizleri sınırlı diadık (ikili) düşüncenin içine hapsetmiştir. Levinas ise bu sınırlı yaklaşımın ötesine giderek Decartes, Hegel ve Marks gibi düşünürlerin dualizmini katı bir dille eleştirir ve bizleri triadik.(üçlü) düşünmeye çağırır (Levinas, 1986, 1987, 1998).

Levinas, diğer filozoflar gibi kendisinin de ‘egoloji’ yaptığını, yani ‘egonun bilimi’ ile uğraştığını söyler. Ama bazı önemli farklarla. Öncelikli olarak, O, kendisi için yaşayan bir egonun gözünden, dünyayı açıklamaya çalışmaz. Onun için önemli olan, ‘öteki’ için yaşayan öznenin etik sorumluluğudur. Levinas, ayrıca, ‘ben’ ile ‘öteki’ arasındaki ilişkide sadece iki tarafın değil, ayrıca ‘üçüncü’ tarafların da bulunduğunu öne sürer. ‘Üçüncü’, onun özenle altını çizdiği diyalog (yani kutsanmış bir tür yüz-yüze iletişim) sırasında gerçekte mevcut olmayabilir, ancak gerek ‘ben’in gerek ‘öteki’nin diyalog öncesinde/sonrasında. iletişime geçtiği/geçeceği başka ‘ötekileri’ olmuştur/olacaktır hiç kuşkusuz. Ayrıca, ‘üçüncü’ bir kişi olmak zorunda değildir. Üçüncü, ‘ben’ ve ‘öteki’ arasındaki diyalog ve etkileşim sürecinde iki taraftan bağımsız olarak ortaya çıkan a priori bir oluşumdur. Önemli olan bu üçüncü alanın varlığından haberdar olmak ve. bu alanın ortaya çıkması için gerekli, etik çabayı göstermektir. Bunun öncelikli önkoşulu Kartezyen dualizmden mümkün olduğunca uzak durmaya çalışmak ve zenginliklerin, titreşimlerin bulunduğu ‘ortalarda’ yer almaktır.

Doç. Dr. Ayhan Kaya (Bilgi Üniversitesi Uluslararasıİlişkiler Bölümü.)

Kaynak: Doğu Batı-Düşünce Dergisi-Sayı 28- 2004